AI-geletterdheid: wat de AI-verordening vraagt van je basisschool

22 november 2026 · 6 min lezen · W Consultants

Artikel 4 van de AI-verordening geldt ook voor schoolbesturen. Wat de plicht sinds juli 2026 inhoudt, wat in het onderwijs verboden of hoog risico is en hoe je de scholing van je team vastlegt.

In het kort
  • Gebruiken leerkrachten ChatGPT, Copilot of een AI-functie in een lesmethode? Dan is het schoolbestuur onder de AI-verordening een gebruiksverantwoordelijke.
  • Het bestuur moet maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van het personeel ondersteunen. Sinds 27 juli 2026 staat dat in een aangepaste versie van artikel 4.
  • Emotieherkenning is in het onderwijs verboden. AI die leerresultaten beoordeelt of het niveau van een leerling bepaalt, valt onder hoog risico.

Ook als niemand officieel voor AI heeft gekozen

De AI-verordening (in het Engels de AI Act) maakt onderscheid tussen aanbieders, die AI-systemen maken, en gebruiksverantwoordelijken, organisaties die AI inzetten in hun werk. Voor een basisschool is dat het schoolbestuur. Een leerkracht die een weekbericht laat opstellen, een IB'er die een protocol laat samenvatten of een directeur die een formatieplan laat doorrekenen: het gebeurt allemaal onder verantwoordelijkheid van het bestuur.

Dat geldt ook als de school nooit voor AI heeft gekozen. Een leerkracht die 's avonds met een privé-account van ChatGPT werkt, doet dat voor school, en soms met informatie over leerlingen.

Wat artikel 4 vraagt

Artikel 4 gaat over AI-geletterdheid: de kennis en vaardigheden om AI verstandig te gebruiken, de kansen en risico's te zien en te weten wat er mis kan gaan. De plicht geldt sinds 2 februari 2025. Met de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) is de tekst aangepast. Sinds 27 juli 2026 moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen.

Een vast niveau is niet meer vereist, maar je moet er aantoonbaar werk van maken. Artikel 4 heeft geen eigen boete. Bij een incident, een klacht van ouders of een vraag van de inspectie wil men wel zien wat de school heeft gedaan.

Dit is een samenvatting, geen juridisch advies. Check bij twijfel de actuele tekst of vraag de privacyfunctionaris van je bestuur.

Wat in het onderwijs verboden of hoog risico is

  • Verboden sinds februari 2025: AI die emoties afleest van leerlingen of medewerkers, en AI die mensen in een kwetsbare positie, zoals kinderen, manipuleert.
  • Hoog risico: AI die leerresultaten beoordeelt, bepaalt welk onderwijsniveau bij een leerling past, of leerlingen bij toetsen in de gaten houdt. Daarvoor gelden strenge eisen. Zulke toepassingen zet een leerkracht niet zelf aan; dat is een besluit van het bestuur, met de MR.

Wie heeft welke scholing nodig?

  • Leerkrachten en onderwijsassistenten: wat AI wel en niet kan, nooit herleidbare leerlinggegevens invoeren, AI gebruiken voor lesvoorbereiding en oudercontact, en leerlingen leren kritisch met chatbots om te gaan.
  • Intern begeleiders: daarnaast de grens bij groepsplannen, handelingsplannen en zorgsignalen, en waarom AI geen diagnose of schooladvies geeft.
  • Directie en bestuur: AI-beleid, afspraken met de MR, het privacyconvenant met leveranciers en het vastleggen van wie wat heeft gevolgd.
  • Administratie: werken met documenten en cijfers zonder dat leerling- of personeelsgegevens in een chat belanden.

Zo leg je het vast

  1. Vraag na wie AI gebruikt en waarvoor, ook onder invallers en onderwijsassistenten.
  2. Maak een kort AI-beleid: welke tools en accounts mogen, welke gegevens nooit, en bij wie je terechtkunt.
  3. Kies scholing per rol, bijvoorbeeld op een studiedag.
  4. Leg vast wie wat heeft gevolgd, met datum. Een overzicht met voortgang en certificaten per teamlid is precies dat bewijs.
  5. Bespreek het jaarlijks opnieuw, ook met de MR. Tools veranderen snel.

Meer over de grens bij leerlinggegevens lees je in ChatGPT en leerlinggegevens: wat mag wel en niet.

Meer artikelen